Εμείς και το εκθεσίωμά μας (Μια συνέντευξη και μια αφορμή για ενδοσκόπηση)
«Κάθε άνθρωπος έρχεται στον κόσμο με ένα γονιδίωμα και το κουβαλά σχεδόν αναλλοίωτο ως το τέλος. Και όμως, τα γονίδια από μόνα τους δεν εξηγούν γιατί αρρωσταίνουμε. Οι μεγάλες μελέτες δείχνουν ότι το μεγαλύτερο μέρος του φορτίου των χρόνιων νοσημάτων, από τα καρδιαγγειακά και τον διαβήτη ως πολλές μορφές καρκίνου, δεν το ορίζει η κληρονομικότητα αλλά το περιβάλλον με την ευρεία έννοια. Δίπλα στο γονιδίωμα, δηλαδή, υπάρχει κάτι πολύ πιο ρευστό και πολύ πιο δικό μας: το άθροισμα όλων των εκθέσεων που δεχόμαστε από τη σύλληψη ως τον θάνατο. Αυτό το άθροισμα το ονομάζουμε εκθεσίωμα (exposome) Ο αέρας που αναπνέουμε, το νερό που πίνουμε, η τροφή, ο θόρυβος της πόλης, η θερμοκρασία, το άγχος της καθημερινότητας, οι εκατοντάδες χημικές ουσίες που αγγίζουμε χωρίς καν να το αντιλαμβανόμαστε. Όλα αυτά αφήνουν το αποτύπωμά τους στο σώμα μας, συχνά χρόνια πριν εμφανιστεί το πρώτο σύμπτωμα. Το εκθεσίωμα είναι η προσπάθεια της επιστήμης να τα μετρήσει όχι ένα ένα, αλλά συνολικά, όπως ακριβώς τα βιών...
