Εμείς και το εκθεσίωμά μας (Μια συνέντευξη και μια αφορμή για ενδοσκόπηση)

«Κάθε άνθρωπος έρχεται στον κόσμο με ένα γονιδίωμα και το κουβαλά σχεδόν αναλλοίωτο ως το τέλος. Και όμως, τα γονίδια από μόνα τους δεν εξηγούν γιατί αρρωσταίνουμε. Οι μεγάλες μελέτες δείχνουν ότι το μεγαλύτερο μέρος του φορτίου των χρόνιων νοσημάτων, από τα καρδιαγγειακά και τον διαβήτη ως πολλές μορφές καρκίνου, δεν το ορίζει η κληρονομικότητα αλλά το περιβάλλον με την ευρεία έννοια. Δίπλα στο γονιδίωμα, δηλαδή, υπάρχει κάτι πολύ πιο ρευστό και πολύ πιο δικό μας: το άθροισμα όλων των εκθέσεων που δεχόμαστε από τη σύλληψη ως τον θάνατο. Αυτό το άθροισμα το ονομάζουμε εκθεσίωμα (exposome) Ο αέρας που αναπνέουμε, το νερό που πίνουμε, η τροφή, ο θόρυβος της πόλης, η θερμοκρασία, το άγχος της καθημερινότητας, οι εκατοντάδες χημικές ουσίες που αγγίζουμε χωρίς καν να το αντιλαμβανόμαστε. Όλα αυτά αφήνουν το αποτύπωμά τους στο σώμα μας, συχνά χρόνια πριν εμφανιστεί το πρώτο σύμπτωμα. Το εκθεσίωμα είναι η προσπάθεια της επιστήμης να τα μετρήσει όχι ένα ένα, αλλά συνολικά, όπως ακριβώς τα βιώνει ο οργανισμός: ταυτόχρονα, σε αλληλεπίδραση και σε βάθος χρόνου», λέει μεταξύ άλλων στη συνέντευξή του στα "ΝΕΑ" ο καθηγητής και Πρόεδρος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Δημοσθένης Σαρηγιάννης μιλώντας για το εκθεσίωμα (exposome) Ανέβηκa την εξωτερική σιδερένια σκάλα που οδηγούσε στην ταράτσα του σπιτιού. Άνοιξα την μεγάλη πολυθρόνα για την παραλία. Τα πολυκαιρισμένα ξύλα έτσιξαν σαν γερασμένες αρθρώσεις. Τις αρθρώσεις μου. Έτριψα τα πονεμένα μου δάχτυλα που κάποτε-σε μια άλλη ζωή- γλυστρούσαν ευλύγιστα στα πληκτρολόγια αρχικά της γραφομηχανής, μετά του ηλεκτρονικού υπολογιστή. Κάθε λέξη κάθε φράση και μια εικόνα μιας ζωής με χαρές και απογοητεύσεις με χωρισμούς και σμιξίματα, με τσιγάρα που άναβαν, προσπαθώντας να σβήσουν τη φωτιά μέσα μου, με αναπάντητα μηνύματα και τηλέφωνα σε φίλους, συντρόφους και συγγενείς. Από πόσες στιγμές, καταχρήσεις, επιφυλάξεις, προσδοκίες, γεύματα, εισπνοές, μυρωδιές, φιλιά, πικρά λόγια, χαρούμενες εκφράσεις, γέλια απαρτίζεται το εκθεσίωμά μας; Είναι η δικιά μας έκθεση στον κόσμο που μάς περιβάλλει. Ένα τείχος προστασίας με ρωγμές που εάν δεν αποφασίσουμε σωστά γίνονται οπές, αφήνουν κενά στην ασπίδα που προστατεύει τον οργανισμό μας, ίσως και την ψυχή μας. Ένα τερέν όπου διασταυρώνονται μπαλιές με σκοπό να νικήσουν την άμυνα (μας), μια οθόνη προβολής ή μια σκηνή όπου "ανεβαίνει" η καθημερινή μας ζωή, στις μολυσμένες πόλεις και σχέσεις, στην καταπρϋντική φύση, στην ψυχική ανακούφιση που προσφέρει η ηρεμία του μυαλού και του σώματος, στην ευεξία του οργανισμού από την σωστή ισορροπημένη διατροφή και τόσα άλλα ακόμη στο παλίμψηστο της καθημερινής μας ζωής. Διαβάστε το δημοσίευμα: https://www.tanea.gr/2026/07/16/science-technology/health/to-ekthesioma-i-zoi-mas-metrimeni/?fbclid=IwY2xjawTJjklleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeB_Jbnxd4R4WRKw-UWEzE4AV8zHyDTDxUmfdUqWZrfJXF3lwIczZLVfSx8wY_aem_rAxAfUUsMCyxHysG-Ebtig

Ποιος είναι ο Δημοσθένης Σαρηγιάννης (από τη σελίδα του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών) Ο Δημοσθένης Σαρηγιάννης είναι Διευθυντής και Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Είναι επίσης Καθηγητής Περιβαλλοντικής Μηχανικής και Διευθυντής του Εργαστηρίου Περιβαλλοντικής Μηχανικής και του Εργαστηρίου Γενικής Χημικής Τεχνολογίας του Τμήματος Χημικής Μηχανικής και της Ερευνητικής Δομής για το Εκθεσίωμα και την Υγεία στο Κέντρο Διεπιστημονικής Έρευνας και Καινοτομίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης στην Ελλάδα. Επιπλέον, είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Περιβαλλοντικής και Υγειονομικής Μηχανικής στο Ινστιτούτο Προηγμένων Μελετών (IUSS) και Διευθυντής του Κέντρου Έρευνας για την Ανάλυση Πολύπλοκων Κινδύνων και Δεδομένων στην Παβία της Ιταλίας και μέλος της ομάδας συντονισμού του εθνικού προγράμματος διδακτορικών σπουδών για την Αειφόρο Ανάπτυξη και το Κλίμα στο Ινστιτούτο Προηγμένων Σπουδών (IUSS) της Παβίας στην Ιταλία και επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού. Είναι Πρόεδρος της Μεσογειακής Επιστημονικής Ένωσης για την Προστασία του Περιβάλλοντος, Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Τοξικολογίας, μέλος της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων για την Ατμοσφαιρική Ρύπανση του Υπουργείου Υγείας της Ελλάδας και σύμβουλος του Ευρωπαϊκού Κέντρου για το Περιβάλλον και την Υγεία του ΠΟΥ. Για το έργο του σχετικά με την ασφάλεια χημικών και φαρμακευτικών προϊόντων έχει τιμηθεί το 2015 από την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Τοξικολογίας και το Ίδρυμα Βο Ηolmstedt, με το βραβείο Bo Holmstedt. Η έρευνά του επικεντρώνεται: (α) στο ανθρώπινο εκθεσίωμα και τη βελτίωση της εκτίμησης των κινδύνων για την υγεία από βιομηχανικές και περιβαλλοντικές τοξικές ουσίες, και στην αξιολόγηση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και των πολιτικών προσαρμογής και μετριασμού της κλιματικής αλλαγής και (β) στην ενσωμάτωση των πτυχών της υγείας στις στρατηγικές της κυκλικής οικονομίας με στόχο την εφαρμογή προσεγγίσεων ασφαλούς και βιώσιμης σχεδίασης για χημικές ουσίες, υλικά και προϊόντα. Είναι συγγραφέας ή συν-συγγραφέας σε περισσότερες από 200 επιστημονικές εργασίες που έχουν δημοσιευτεί σε επιστημονικά περιοδικά με κριτές και 28 κεφαλαίων σε διεθνή βιβλία και μονογραφίες, ενώ έχει ηγηθεί ή συμβάλει σε 45 διεθνή ερευνητικά προγράμματα στους παραπάνω τομείς.